Mushabizi

Nyamiyaga i Nyanza, Amajyepfo

MushabiziMu buhanga bwe Mushabizi Mariya Yohana Viyane twaganiriye akirigita inanga nako ayiguyaguya dore ko itamuvuye ku bibero. Nuko atera yivuga ati…
– Ndi Mushabizi wa Sembeba ya Sagatwa ka …
– Wavutse ryari?
– Mu 1941.
– Numva bavuga ko inanga ari cyo gicurangisho gakondo cy’imirya ariko nzi ko iri no mu bindi bihugu. Wambwira ku mvo n’imvano yayo?
– Mu byukuri nabyirutse numva abakuru bavuga ko inanga yavuye i Burundi. Wenda nuko bari abaturanyi nabo batarama ibwami… sinzi neza uko yaje ariko yaje ituruka i Burundi. Nuko abanyarwanda barayiga byinjira mu muco w’abanyarwanda.
– Niyo mpamvu abarundi ari abahanga mu gucuranga inanga se?
– Cyane. Abarundi barakaze. Nabo bacurangisha imirya umunani.
– Nsobanurira ku miterere y’inanga. Igiti muhitamo, ubwoko bwacyo, imirya, mbese nk’umujene w’i Kigali utazi ibyo ari byo.
– Inanga ibaje mu giti cyitwa Umwungo. Ni igiti kiba mu mashyamba nka za Nyungwe.
– Kuki ari cyo giti bahisemo?
Arayikomanga.
– Nuko ari cyo gisohora ijwi cyane.
– Eh eh ukuntu ibaje se! Ni ubuhanga buhanitse. Babarisha iki kugira ngo binjire muri izi nguni?
– Imbazo za kera.
– Uzi kuyibaza se?
– Oya ariko nzi umugabo uzibaza i Butare.
– Iyi mirya se yo?
– Iyi mirya ubona ni iyo twagiye twihimbira mu ndondo z’umweru zikoreshwa ku nkweto.
– Ukoresha nka metero zingahe?
– Sinzi ariko hari igihe nkoresha ibidongi bibiri. Kera rero bakoreshaga ibyo bitaga ibyaziha. Ibyaziha byavaga ku nka ishaje. Bakabaga noneho za nyama zisa nk’iziri mu mugongo akaba ari zo bafatamo ibipande bibiri bagakata uduce duto hanyuma bakagenda bashyira hamwe bakaragira kw’ivi.
– Bigafatana bikavamo umurya muremure?
– Yee. Ubwo nyuma bakumisha ku muriro.
– Mu rwego rw’amajwi se ni uwuhe murya uvuga neza se hagati yayo moko abiri?
– Uwo wa kera ni wo unihira neza. Uravuga cyane!
– None kuki mutakiwukoresha?
– Ni he wabona inka ishaje? Ubu abantu ko babaga inyana! Kera ko abantu batungaga inka ikarinda isazira mu rugo bakabona kubaga. Uretse ko hari n’indi mpamvu. Reka nyikubwire. Impamvu ni uko iyo inanga yanyagirwaga, uwo murya waratumbaga ugaturika. Ukanika ukongera ugateranya ariko buriya umurya urimo ipfundo uba wataye ijwi. Na none watereka inanga ahantu imbeba zikaza zishaka ka kanyama zikarya wa murya.
– Mbwira ku bijyanye n’amanota y’iyi mirya.
– Iyi mirya, irimo ibyiciro bitatu. Hari imiyuki ibiri, hakaza igituza kigizwe n’imirya ibiri yo hagati, hagakurikiraho inyikirizo n’ibihumurizo. Inanga itanga amajwi umunani.
– Iyo mirya ibiri yindi se mbona?
– Uyu uhera ni uwo gukwega ushyira kw’inota ryaba iryo hejuru cyangwa iryo hasi. Uyu wundi wo ni ukwanga ko inanga yambara ubusa.
– Inanga ucuranga ni izo wihimbira ubwawe?
– Yeee.
– Ku buryo umuntu atumvamo inanga z’abandi zacuranzwe mbere?
– Reka reka! Mpimba izanjye.
– Iyo uheruka guhimba ni iyihe?
– Hari Zaninka, hari Mukase w’abana, hari… ese ko ari nyinshi?
– Mbese nk’ubu ushobora gucuranga amasaha angahe? Tuvuge nk’ubu utangiye saa moya z’ijoro wageza ryari?
– Nageza mu gitongo ncuranga kandi ntasubiramo inanga nacuranze mbere.
– Ubwo ni nk’indirimbo zingahe?
– Mirongo itandatu cyangwa mirongo inani.
– Mu rwego rwo kurushanwa abaguteraga ubwoba harimo ba nde?
– Jyewe bantera ubwoba? Ahubwo ni bo bantinyaga.
– Abo ni nka bande?
– Mbere hari ba Sebatunzi, ba Sentore… Sentore twarushanyijwe mu rukari ndamurusha. Hari ba Rwishyura, ba Kirusu Thomas… abo bose narabarushaga. Erega abenshi ntibacuranga inanga zirenze eshanu. Barazikwedura.
– None se ko utamamaye nkabo?
– Uretse ko ntagiye hanze y’igihugu ariko mu Rwanda baranzi.
– Izina ryawe narimenye ari uko mpuye na Munyakazi Deo.
– Nyamara ndazwi.
– Wasanga nzi ibihangano umuhanzi ntamuzi.
– Byashoboka. Radiyo Rwanda ko ibifite se ku bwinshi.
– Inanga itajya imva mu mutwe ni ya yindi itangira ikinamico igenda itya tara-taratata-tarata-taratata!
– Ni jye wayicuranze! Mu kinamico harimo inanga eshatu. Ebyiri ni izanjye.
– Curanga numve…
Ahita ayicuranga
– Iyooooooooo!!! Ni iyooooo!!! Muzehe ufite ibifaranga rero uragura!
– Ayahe se?
– None se imyaka yose bacuranze indirimbo zawe ntibakwishyuye?
– Shaa uretse uwampaye uduhumbi cumi na dutanu mu 1972, hari ikindi?
– Nta masezerano mwasinyanye?
– Ntayo. Leta y’icyo gihe yari yaradusezeranyije ko azaduhemba. Yari na menshi. Igenda itayaduhaye.
– Iy’ubu se?
– Iy’ubu itwumvisha ko kudushyira kuri radiyo ari ukutwamamaza. Baratubeshya-beshya. Rimwe narahagurutse ndababaza nti kuva muri mirongo irindwi na kabiri mwaba munyamamaza? Koko? Yewe hari n’igihe bampamagara ngo nze ntange indirimbo, nkazibaha ntibampe n’itike.
– Ese ubundi ni iki cyemeza ko ari izawe uretse kumenya kuzicuranga?
– Nazandikishije muri RDB.
– Eh! Ndakwemeye. Ryari?
– Hashize nk’imyaka itatu.
– Ujya mu bitaramo se nibura gucuranga?
– Yee
– Aho wacuranze hakomeye ni he?
– Muri Selina…
– Selina ni ibiki?
– Hariya i Kigali…
– Muri Serena?
– Yeee.
– Wavuga ko uyu mwuga wagutunze?
– Ni gake. Ntunzwe no guhinga. Ndahinga.
– Jya numva ngo wigisha gucuranga. Abo wigisha bo ntibakwishyura?
– Keretse nkiri i Kigali nibwo nishyuzaga ariko unsanze aha iwanjye ndamwigisha rwose nta kibazo. Hari ugira atya akampfumbatisha nk’uduhumbi cumi cyangwa makumyabiri gutyo.
– Umuntu yamenya inanga nko mu gihe kingana iki?
– Biterwa n’uko umuntu afata.
– Uwaguha ishuri se akaguha amasaha mu cyumweru yo kwigisha wabishobora?
– Yee. Maze kwigisha benshi erega.
– Nka ba nde?
– Hari Ayirwanda Godofiridi, uwo ni umusaza nigishije nkiri umwana. Hari Uzayisenga Sophia, Ngarukiye Danieyri, Munyakazi Deo, hari abasore babiri i Nyanza, abandi i Kigali… ni benshi bagera nko kuri makumyabiri.
– Iyo ubumvise bacuranga wumva umeze ute?
– Ndanezerwa cyane. Jya mbumva kuri radiyo mu biganiro bavuga bati “Twigishijwe na Mushabizi…” ni ishema.
– Muzehe reka nkubwire rero. Buriya kuva ndi umwana, ndi mu mahanga rwose, iyo numvaga inanga yawe, nahitaga nicara hafi ya radiyo nzi ko hagiyemo ikinamico. N’ubu iyo ngiye gukora indirimbo irimo inanga ingero ntanga ni izawe. Warakoze rwose. Ndaza kukubariza muri RDB aho bigeze byo guhemba abahanzi ku bihangano bahaye amaradiyo. Mperuka bavuga ko guhera iya 1 Nyakanga 2017 bizashyirwa mu bikorwa.
– Uzaba ukoze.
– Hakoze wowe.

– Hari ibyo twita Freestyle. Muri make ni nk’ukuntu umuhanzi yumva yizihiwe agakora mu nganzo. Tugerageze?

– Nta kibazo rwose

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s